Hassas Dengeler ve Müslüman Azınlığın Rolü

Sol eğilimli ve hükümet yanlısı To Vima gazetesinin 14 Ocak 2004 tarihli sayısında, “Hassas Dengeler ve Müslüman Azınlığın Rolü” başlığıyla yayınlanan yazıda aşağıdaki görüşler anlatılmaktadır:

“Rodop ve İskeçe illeri Meclis aritmetiğini kolayca değiştirebileceğinden bu iki ilde dengeler oldukça hassastır. Bu illerde yaşayan müslüman azınlığın yanısıra yerel halkın seçim tercihinin sürekli olarak farklılaştığı görülüyor. Bu da her iki ilin 3’er milletvekili seçmesinden kaynaklanıyor. 2000 yılında yapılan seçimlerde PASOK, bu iki ilde 6 sandalyeden 4'ünü kazanmış, YDP ise sadece iki sandalye alabilmişti. YDP, 2000 yılında yapılan seçimlerde bu illerde PASOK’tan 7.856 daha az oy almıştı. O dönemde alınan sonuçlara göre:
1-Seçim sistemine göre, partilerin Rodop ilinden milletvekili çıkarabilmeleri için ilk oy dağılımında oyların yüzde 25‘ini, yani toplam 18.745 oy almaları gerekiyor. Dolayısıyla:
a) PASOK 2000 seçimlerinde 37.266 oy almıştı ( oy oranı: yüzde 49,70) oy dağılımının ilk turunda bir sandalye kazanmış ve artan oy sayısı çok olduğundan üçüncü kez pay dağılımı yapıldığında bir sandalye daha alabilmişti.
b) YDP 27.348 oy alarak (oy oranı: yüzde 32,94) oy dağılımının ilk turunda bir sandalye kazanmıştı.YDP’in 2000 yılında aldığı milletvekili sandalyesini 1996 yılında Sinaspismos partisi ‚düzeltme‘ sistemi sayesinde kazanmıştı. ( Sinaspismos 8.823 oy almıştı, bu da oyların yüzde 11,82‘sine tekabül ediyordu.)
2- İskeçe’de de seçim sistemine göre, partilerin milletvekili çıkarmaları için oy sayımı sırasında ilk aşamada alacakları oy oranı yüzde 25 olmalıdır. 2000 yılında bu oran 16.954 oya tekabül ediyordu. Böylece:
a) PASOK 30.185 oy alarak (oy oranı: yüzde 44,51) ilk oy dağılımı sırasında bir sandalye alabilmiş, üçüncü kez yapılan oy dağılımında da PASOK birinci parti olduğundan ikinci bir sandalye daha kazanmıştı.
b)YDP 32.232 yani PASOK’tan daha fazla oy almasına rağmen, (oy oranı: yüzde 47,53) ilk oy dağılımı yapıldığında bir sandalye aldı, ancak, ikinci oy dağılımında 1.677 oyun eksik çıkmasından dolayı sandalye kazanamadı.
1993,1996 ve 2000 yılında yapılan genel seçim sonuçları, bu iki ilde sandalyelerin kolayca bir partiden diğer partiye kayabileceğini gösteriyor. Yapılan incelemeler, bu durumun özellikle müslüman azınlığın yoğun olduğu bölgelerde cereyan ettiğini ortaya koydu. Çünkü müslüman azınlığın hangi partiye oy vereceği, müslüman adayların kim olduğuna bağlıdır.
PASOK’un 1993 yılında yapılan seçimlerde Rodop ilinde oyların yüzde 31,04'ünü, 1996‘da 45,25‘ini ve 2000 yılında da 49,70‘ini toplamasının nedeni de budur. Sinaspismos partisi de aynı nedenden ötürü, 1996 yılında bu bölgede oylarını 10 katına çıkarmış ve 2000 yılında da daha yüksek bir oy oranına sahip olmuştu. Oysa, 1993 yılında Rodop ilinde oyların 36,62‘sini alan YDP, 1996 yılında yapılan genel seçimlerde oyların yüzde 48,70‘ini alarak oy oranını yüzde 12 kadar yükseltmesine rağmen, 2000 yılında yapılan seçimlerde oyların yüzde 47,53 alarak yüzde 1,17 civarında oy kaybına uğramıştı. Aksine, YDP 1996 yılında yapılan genel seçimlerde İskeçe’de gücünü yüzde 4,47, 2000 yılında da yüzde 3,5 arttırmıştı.
—Hedefler ve şahıslar—
Bu koşullar altında seçimlerde rekabetin, özellikle müslüman azınlığın seçim tercihinin kolayca değişmesi nedeniyle çetin olacağı görülüyor. Çünkü, müslüman azınlığın oyları seçimlerde bir partinin birinci olabilmesinde rol oynuyor. Müslüman azınlığın oylarından başka Doğu Makedonya-Trakya bölgelerinde YDP’nin güçlü olması da seçimleri etkileyen başka bir faktördür;1996 ve 2000 seçim sonuçlarına göre bu bölgelerdeki 5 ilden 4'ünde YDP birinci parti konumuna gelmişti. Son üç genel seçimde PASOK, sadece Rodop ilinde gücünü arttırmıştır. Bu da, Yunanistan genelinde yüzde 3 barajının uygulanmasından kaynaklandı. Bu şekilde müslüman azınlığın bağımsız listeleri ortadan kalktı. Oysa 1989-1990 seçimlerinde müslüman azınlık bağımsız listelerle seçimlere katılıyor ve bölgede büyük ölçüde oy topluyordu.
Yapılacak seçimlerde Rodop ilinde nasıl bir sonuç alınacağı belli değildir. Bunun temel nedeni de sonucun ‚müslümanların‘ oylarına bağlı olmasıdır. Bir önceki genel seçimlerde PASOK’tan adaylığını koyan iki müslüman milletvekili( Galip Galip ve Mehmet Ahmet), toplam 16.638 oy aldılar( iki milletvekili 1996 yılında yapılan seçimlere nazaran, 2.698 daha çok oy aldılar). YDP’den aday olan müslüman miletvekilleri ise ancak 6.415 oy alabildiler, Sinaspismos’tan milletvekili adayı olan Mustafa Mustafa da 4.336 oy almıştı.
Bu arada, 2000 seçimlerinde 13.897 oy toplayarak milletvekili olan Profesör Hrisa Manolia’nın yeniden PASOK’tan aday gösterilmesi bekleniyor. Yüksek Seçim Kurulu Manolia’nın milletvekili olamayacğı yolunda karar alınca yerini, 6.917 oy alarak sıralamada üçüncü olan Mehmet almıştı. Seçim listelerine katılacak yeni isim, eski vali S.Stavropoulos’tur. Öte yandan, Galip Galip ve Ahmet Mehmet yeniden PASOK’tan aday olacaklardır.
YDP’ye gelince; şu an milletvekili olan ve aynı zamanda partinin dış politika konularından sorumlu E.Stiyanidis’in aday olması bekleniyor. Stilyanidis, 2000 seçimlerinde 17.525 oy almış ve tercih sıralamasında birinci gelmişti. Geçmişte, YDP’nin gençlik kolları üyesi olan ve şu anda avukatlık yapan K.Babasidis’in adaylığını halen açıklanmamasına rağmen adaylığını koyacağına kesin gözüyle bakılıyor. İşadamı olan Ahmet Ahmet’in, avukat İlhan Ahmet ve işadamı Aydın Uzun-Hüseyin’in de aday olmaları bekleniyor.
Bu noktada Sadık Ahmet döneminde, yani 1990 seçimlerinde PASOK’un Rodop’tan milletvekili çıkaramadığını hatırlatmak gerek. 1996 yılında da YDP oy dağılımının ilk turunda Rodop ilinde bir sandalye kazanmıştı, ancak Sinaspismos güçlü müslüman adayı sayesinde ve ‚düzeltme‘ sistemi çerçevesinde sandalyeyi kapmıştı.
Cunta’nın devrilmesinden bu yana ülkede yapılan 10 genel seçimde YDP Rodop ilinde dört kez birinci parti konumuna gelmiş ve toplam 33 sandalyeden 14'ünü kazanmış ve 8 delege seçebilmiştir. PASOK sadece 1981, 1996 ve 2000 seçimlerinde Rodop ilinde birinci gelerek, toplam 12 sandalye almış, 6 delege seçebilmiştir. Cunta sonrası seçimlerde sürekli olarak seçilen 19 kişiden en uzun dönem görevinde kalan kişi S.Bletsas’tır (YDP).
İskeçe’de PASOK, Meclis Üçüncü Başkanı (başkan yardımcısı) Panayotis Sguridis (Sguridis 2000 seçimlerinde 11.560 oy alarak tercih sıralamasında birinci gelmişti) ve S.Stolidis (2000 seçimlerinde 5.867 oyla tercih sıralamsında ikinci olmuştu) ile elinde bulundurduğu iki sandalyeyi kaybetmemeye çalışacak. Yeni adaylar da doktor Burhan Baran ve geçmişte Birleştirilmiş İller Valiliği yapan T.Papadopoulos olacaktır.YDP seçim listesinde halen milletvekili olan ve 2000 yılında 11.321 oy alarak tercih sıralamasında birinci gelen A.Kondos yeralacak. Ayrıca, eski milletvekili Birol Akifoğlu, makine mühendisi K.Zagnaferis, işadamı A.Kiryakidis, eczacı N.Leondis, doktor D.Panayotakis ve profesör F.Çalidis aday olmak için başvuruda bulundu.
Cunta’nın devrilmesinden sonra yapılan 10 genel seçimin 9‘unda İskeçe’de en çok oyu YDP toplamıştır. Bu duruma rağmen, bölgede ‚gözde‘ partinin PASOK olduğu görülüyor. PASOK 2000 yılında yapılan genel seçimler hariç bu ilde yüzde 40‘lık oy oranını geçmemiştir. Cunta’nın devrilmesinin ardından toplam 30 sandalye ile ilgili dağılım şöyle yapılmıştır: YDP: 15, (delege sayısı: 8), PASOK:13 (delege sayısı:5). Cunta döneminden sonra İskeçe’den en çok seçilen kişi Sguridis’dir. Sguridis 1989 yılından bu yana sürekli olarak seçilmektedir.
2000 yılında yapılan genel seçimlerde yüzde 3 barajını aşamayan partiler, KKE, DİKİ’nin seçim listeleri halen belli olmamıştır. Diğer bir küçük parti olan Sinaspismos 2000 seçimlerinde Rodop ilinde oyların 6,9‘unu almıştı. Bu arada, seçimlere katılacak olan Demokratik Yenilenme Partisi ve LAOS bu iki ilden aday gösterme arayışı içindedir.